Thực tiễn phát triển thời gian qua cho thấy, mặc dù khuôn khổ chính sách về thương mại điện tử đã từng bước được hình thành và hoàn thiện, song trước những biến đổi nhanh chóng của công nghệ, thị trường và bối cảnh hội nhập, yêu cầu tiếp tục rà soát, điều chỉnh và nâng cao hiệu lực chính sách là nhiệm vụ mang tính tất yếu.

Trong giai đoạn mới, thương mại điện tử không còn đơn thuần là một lĩnh vực ứng dụng công nghệ để mở rộng kênh phân phối, mà đã trở thành cấu phần quan trọng của kinh tế số, tác động trực tiếp đến phương thức tổ chức sản xuất, tiêu dùng và quản trị thị trường. Điều này đặt ra yêu cầu chính sách phải được xây dựng trên tư duy dài hạn, có tính hệ thống và gắn chặt với các chiến lược lớn về phát triển kinh tế – xã hội, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Việc tiếp cận thương mại điện tử như một lĩnh vực phát triển độc lập, tách rời khỏi các chính sách số hóa khác, sẽ khó đáp ứng được yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh hiện nay.

Một yêu cầu nổi bật trong hoàn thiện chính sách là bảo đảm sự cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường quản lý, điều tiết thị trường. Thương mại điện tử phát triển nhanh dựa trên nền tảng công nghệ số, mô hình kinh doanh mới và sự tham gia đa dạng của các chủ thể. Nếu chính sách quá thận trọng, thiên về kiểm soát, có thể làm giảm động lực đổi mới và hạn chế khả năng bứt phá của doanh nghiệp. Ngược lại, nếu thiếu các công cụ quản lý phù hợp, thị trường dễ phát sinh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng và gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Do đó, yêu cầu đặt ra là xây dựng chính sách linh hoạt, có khả năng thích ứng với thay đổi, đồng thời bảo đảm kỷ cương và trật tự thị trường.

Hoàn thiện chính sách thương mại điện tử trong giai đoạn mới cũng cần chú trọng hơn đến yếu tố chất lượng và tính bền vững. Thực tiễn phát triển cho thấy, các chỉ tiêu về quy mô giao dịch và số lượng người tham gia tuy quan trọng nhưng chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả và tác động lâu dài của thương mại điện tử đối với nền kinh tế. Chính sách trong giai đoạn tới cần hướng tới việc nâng cao giá trị gia tăng trong nước, thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng công nghệ sâu hơn vào quản trị và sản xuất, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực về môi trường, xã hội và an ninh kinh tế.

Bên cạnh đó, yêu cầu hoàn thiện chính sách còn thể hiện ở việc tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường số. Khi giao dịch thương mại điện tử ngày càng phổ biến và đa dạng, người tiêu dùng đối mặt với nhiều rủi ro mới liên quan đến chất lượng hàng hóa, bảo mật thông tin và giải quyết tranh chấp. Chính sách cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, đặc biệt là các nền tảng trung gian, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng được bảo vệ một cách thực chất.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, yêu cầu hoàn thiện chính sách thương mại điện tử cũng gắn chặt với việc tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế. Thương mại điện tử xuyên biên giới, dòng chảy dữ liệu và các mô hình kinh doanh số mới đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, vượt ra ngoài phạm vi quản lý truyền thống. Do đó, chính sách trong nước cần được xây dựng trên cơ sở tham chiếu kinh nghiệm quốc tế, đồng thời phù hợp với điều kiện và năng lực thực thi của Việt Nam, nhằm vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hội nhập, vừa bảo đảm chủ quyền và an ninh quốc gia trên không gian số.

Một nội dung quan trọng khác là nâng cao tính phối hợp và đồng bộ trong xây dựng và thực thi chính sách. Thương mại điện tử có tính liên ngành, liên lĩnh vực cao, liên quan đến thương mại, công nghệ thông tin, tài chính, thuế, logistics và bảo vệ người tiêu dùng. Nếu thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chính sách dễ rơi vào tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót, làm giảm hiệu quả điều hành. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả, dựa trên chia sẻ dữ liệu và trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan liên quan.

Từ góc độ doanh nghiệp, chính sách thương mại điện tử trong giai đoạn mới cần tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể tham gia thị trường một cách chủ động và bền vững. Điều này đòi hỏi chính sách không chỉ dừng lại ở quy định quản lý, mà còn bao gồm các biện pháp hỗ trợ về nâng cao năng lực số, tiếp cận hạ tầng và thông tin thị trường. Khi doanh nghiệp được trang bị đầy đủ năng lực, chính sách sẽ phát huy hiệu quả cao hơn và tạo ra tác động lan tỏa tích cực cho toàn nền kinh tế.

Yêu cầu hoàn thiện chính sách thương mại điện tử trong giai đoạn mới không chỉ xuất phát từ những hạn chế nội tại của thị trường, mà còn từ những thay đổi sâu sắc của bối cảnh phát triển trong nước và quốc tế. Việc kịp thời điều chỉnh và nâng cao chất lượng chính sách sẽ là yếu tố then chốt giúp thương mại điện tử Việt Nam phát triển theo hướng lành mạnh, bền vững và đóng góp ngày càng hiệu quả vào mục tiêu xây dựng kinh tế số và xã hội số trong thời gian tới.